KhongKhong.Com login
   

Vị mưu sĩ đức cao vọng trọng 3 lần được vua Quang Trung viết chiếu cầu hiền là ai?Đã Duyệt


[#0]
khongkhong
4mùa hạ về....
[#]

Văn nho nghĩa sỹ trong lịch sử Việt Nam xưa nay thật không hiếm. Những cái tên như Nguyễn Bỉnh Khiêm, Chu Văn An, Nguyễn Đình Chiểu… đã đi vào những trang sử ký hào hùng về các bậc chính nhân quân tử làm người đời xưa nay vẫn nể phục. Trong đó có một cái tên mà khi nhắc đến người ta phải gắn tên ông cùng 3 lần viết “Chiếu cầu hiền” của vua Quang Trung. Ông là La sơn phu tử: Nguyễn Thiếp. 

Vị ẩn sỹ tài cao đức trọng

“La Sơn phu tử” là tên hiệu đầy trân trọng mà đích thân vua Quang Trung đặt cho vị hiền tài Nguyễn Thiếp vì quý phục người tài thực sự. Ngoài những cái tên đó ra, Nguyễn Thiếp còn có nhiều danh xưng tự đặt hoặc được người đương thời xưng tặng như: Khải Xuyên (có sách chép là Khải Chuyên), Hạnh Am, Điên Ẩn, Cuồng Ẩn, Lạp phong cư sỹ, Hầu Lục Niên, Lam Hồng dị nhân, Lục Niên tiên sinh, La Giang phu tử…

Tượng đài Nguyễn Thiếp – La sơn phu tử

Nguyễn Thiếp sinh năm 1723 trong một gia đình thuộc dòng dõi vọng tộc. Thân mẫu của ông là người họ Nguyễn danh giá. Đó là dòng họ đã nổi tiếng với những cái tên như Nguyễn Huy Oánh, Nguyễn Huy Tự… Được nuôi dưỡng trong một gia đình gia giáo có truyền thống chữ nghĩa uyên thâm, xuất chúng, Nguyễn Thiếp đã nổi tiếng văn tài lỗi lạc từ lúc thiếu thời.

Ông thi Hương đỗ giải Nguyên tức thủ khoa trường Nghệ An năm Qúy Hợi (1743). Ông đậu giải Nguyên năm 21 tuổi, “nhất cử thành danh” – tức là chỉ thi một khoa là đậu đạt, không giống như nhiều văn nhân phải khổ sở bao lần thi cử mà phải “trắng tay”. Đến năm 26 tuổi, ông đi thi Hội, chỉ một khoa đã vào tam trường.

Bấy nhiêu công danh như thế đối với ông vẫn là chỉ là phù vân trước mắt, nhẹ tựa lông hồng. Ông cho rằng lối thi cử khoa chương ấy chỉ là chữ nghĩa mà không giúp ích được gì cho dân tộc, quốc gia thời đó. Cho nên quyết định của ông là dứt bỏ con đường sĩ hoạn, không tham gia thi cử từ đây nữa.

La Sơn phu tử cũng từng làm quan dưới nhà Hâụ Lê được 13 năm. Từ nhậm chức Huấn đạo (giáo quan) ở huyện Lương Sơn khi ông 34 tuổi (năm 1756) đến làm chức Tri huyện Thanh Hương tỉnh Nghệ An (năm 1762). Nhưng đến năm 1768, tiên sinh xin cáo quan về vườn ở cái  tuổi 46.

Làm quan giữa buổi nhiễu nhương, vua Lê suy nhược, chúa Trịnh lộng quyền, hoạn thần chuyên chính, thế cuộc rối ren khiến lòng người khó xử. Làm quan giúp dân giúp nước mà không vẹn tròn tâm nguyện, thế chẳng phí thẹn hay sao? Bậc nghĩa sỹ càng thêm ngao ngán, quyết treo mũ áo quan trường.


Hoạn thần chuyên chính, thế cuộc rối ren khiến lòng người khó xử

Ông lui về lập trại Bùi Phong dưới chân núi Thiên Nhẫn ở Nam Đàn, làm vườn và dạy học, bắt đầu sống cuộc đời ẩn cư với hiệu La Sơn Phu Tử. Ông có đi hết ngọn núi này sang ngọn núi kia như một ông tiên giáng thế, thưởng ngoạn danh sơn và thăm mộ các bậc hiền tài xưa như một sự nhớ ơn tôn kính (Phạm Viên – Tiên ông đắc đạo và Bạch Vân Am của Nguyễn Bỉnh Khiêm).

Tuy là sống đời ẩn dật nhưng cái tên của La Sơn phu tử thời bấy giờ đã vang như sấm động, chấn động đến tận kinh kỳ. Chúa Trịnh Sâm mời ra kinh đô để trọng dụng nhưng bị ông từ chối. Cho đến sau này khi Nguyễn Huệ kéo đại quân Tây Sơn ra Bắc quyết chiến với quân Mãn Thanh cũng nhiều lần quyết tâm chiêu mộ Nguyễn Thiếp về nhà Tây Sơn.

3 lần được vua Quang Trung cầu hiền

Năm 1786, Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ tiến ra Thăng Long để thực hiện kế hoạch “Phù Lê, diệt Trịnh”. Khi đó Trần Văn Kỷ chính là quân sư cho Nguyễn Huệ. Lần tiến đánh này với mục đích nhằm thu phục lòng dân, đặc biệt là tầng lớp sĩ phu Bắc Hà, thì ắt cần phải chiêu mộ một người tài đức vẹn toàn. Chính vì vậy, Trần Văn Kỷ đã tiến cử La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp với Nguyễn Huệ. Sau khi nghe, Nguyễn Huệ đồng ý ngay và quyết tâm “chiêu mộ” bằng được Nguyễn Thiếp về với nhà Tây Sơn.

Nguyễn Huệ quyết tâm “chiêu mời” nhân tài

Ngày mồng 4 tháng giêng năm 1787, Nguyễn Huệ cắt cử hai viên quan ở Bộ Binh, Bộ Hình mang thư đến mời Nguyễn Thiếp. Trong thư có đoạn: “Đã lâu nay nghe tiếng Phu tử, đức tuổi đều cao, kinh luân sẵn có. Chính tôi muốn tới nhà gặp mặt, để thỏa lòng tìm kiếm khó nhọc… Chớ làm tôi thất vọng, mong Phu Tử lượng cho”.

Vốn đã không màng thế sự và cũng chưa hiểu Nguyễn Huệ là người thế nào, La Sơn phu tử Nguyễn Thiếp đã viết thư từ chối vô cùng khéo léo:

“...Tôi xét ra tự thấy có nhiều chỗ thiếu, nên cảm mà thẹn thùng khôn xiết. Nhưng lấy nghĩa mà cân nhắc, thì tôi không ra có ba lẽ: Lượng sức, dò phân, trên không dám mong được như Y, Khương; dưới không sánh kịp Gia Cát. Gặp thời tiết gió bụi, nếu ra làm việc thì tay run, chân rối. Rốt cuộc, ắt làm lâm nhà nước, nhục cha mẹ. Không ra, đó là lẽ thứ nhất.

Từ xưa, con đầu không ra làm quan. Huống chi, cha mẹ, anh em tôi đều mất. Nhà thờ, phép nhà, cốt ở một tôi. Không ra, đó là lẽ thứ hai. Lệ xưa, làm quan bảy mươi tuổi về hưu. Bản triều trọng kẻ già, nên sáu mươi nhăm tuổi đã cho viện lộ xin nghỉ. Đáng về mà lại ra, thì sẽ mang tội rất nặng. Không ra, đó là lẽ thứ ba. Mang ba điều không tốt, đối với nhà nước không ích được mảy may. Dốt nát, vụng về rất mực. Như thế sao mà xứng với tấm thịnh tình của Đại Nguyên soái...”.

Lời lẽ vô cùng kín kẽ của Nguyễn Thiếp khiến cho Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ vô cùng khâm phục, tuy nhiên lại càng muốn chiêu mộ Nguyễn Thiếp ra chung tay góp sức. Đến tháng 8 năm 1787, Nguyễn Huệ lại cử quan Lưu Thủ là Nguyễn Văn Phương đưa thư mời La Sơn phu tử. Lời lẽ trong thư lần này thống thiết, chân tình:

Phu tử là danh sĩ hơn đời: vì định bụng không chịu cùng quả đức chứng khởi thiên hạ, nên mới nêu ba lẽ không ra. Nhưng nay thiên hạ loạn như thế này, sinh dân khổ như thế này, mà Phu tử nhất định ẩn không ra, thì sinh dân thiên hạ làm sao… Mong Phu tử nghĩ đến thiên hạ với sinh dân, vụt dậy đi ra, để cho quả đức có thầy mà thờ, cho đời này có thầy mà cậy. Như thế mới ngõ hầu khỏi phụ ý trời sinh ra kẻ giỏi”.

Tuy nhiên, vẫn một lòng ẩn dật không màng thế sự, La Sơn phu tử viết thư từ chối: “Vương thượng muốn hậu đãi quá cao. Đối với cái thịnh danh ấy, sự thật khó mà xứng được. Thế đạo trọng trách ấy, sao đủ gánh vác được. Gần đây, mình lại rất suy hèn, thường nghe đau lưng, đau gối. Từ tiện sinh đến cả nhà, không có ngày nào là không thuốc thang. Bối rối thay! Tự mình cứu mình chưa xong, sao cứu nỗi được dân? Mong Vương thượng thôi đừng nghe người ta bàn quá, và để tiện sinh được ở yên cho trọn vẹn…”. 

Nguyễn Huệ nhận được thư hồi đáp nhưng vẫn không cam lòng bỏ qua nhân tài. Sau đó không lâu, lại cho người của Thượng thư bộ hình dâng lá thư cầu hiền thứ 3: “... Tuy Phu Tử không thèm tới, nhưng lòng dân đen trông ngóng, Phu Tử lỡ ngơ lảng được sao?… Mong Phu tử soi xét đến tấm lòng thành, vụt dậy mà đổi bụng; lấy lòng vì Nghiêu Thuấn quân dân mà ra dạy bảo, giúp đỡ….”.

Lời lẽ tuy thống thiết cảm động lòng người nhưng lại một lần nữa thư cầu hiền của Quang Trung lại bị La Sơn phu tử từ chối. Có vậy mới thấy, chiêu mộ được người tài đức trong thiên hạ xưa nay vẫn luôn là việc hệ trọng khó làm của các bậc đế vương.

Bậc hiền tài một đời giữ đạo

Lòng chân thành của bậc đế vương cùng cái tâm vì dân vì nước đã động chạm tới tâm can Nguyễn Thiếp nhưng vẫn không làm ông dứt chân khỏi chốn “ẩn dật”. Tuy nhiên, cảm phục trước tấm lòng của Nguyễn Huệ, cuối năm 1788 La Sơn phu tử đã dâng kế sách giúp đánh đuổi quân Thanh vẹn toàn làm Nguyễn Huệ rất tâm đắc. Nhờ kế của Nguyễn Thiếp, vua Quang Trung đã phá tan 20 vạn quân Mãn Thanh xâm lược.

Quang Trung phá tan 200 quân Mãn Thanh xâm lược

Sau ngày đại thắng, Quang Trung không quên ơn La Sơn phu tử. Trong bức thư gửi Nguyễn Thiếp, nhà vua thổ lộ: “Trẫm ba lần xa giá Bắc thành, Tiên sinh đã chịu ra bàn chuyện thiên hạ. Người xưa bảo rằng: Một lời nói mà dấy nổi cơ đồ. Lời Tiên sinh hẳn có thế thật”.

Được Bắc Bình Vương Nguyễn Huệ thỉnh làm quân sư, được ban chiếu cấp bổng lộc nhưng Nguyễn Thiếp không vì cảnh phú quý ấy mà làm hoen ố hình tượng đức đạo xưa nay của bậc trượng phu. Vẫn với thú vui, với cách sống thanh cao đạm bạc, Nguyễn Thiếp không vì một chữ tiền tài mà thay đổi hoài bão của một bậc nghĩa sĩ.

La Sơn phu tử đúng là người của dân của nước, vì chữ Nhân ông đã cứu dân Đại Việt khỏi ách loạn lạc đau khổ của quân xâm lược. Vì Nghĩa mà ông hết lòng dùng tài mọn của bản thân để phục vụ cho quốc gia dân tộc. Trong tích cũ Trung Hoa có chuyện Lưu Bị ba lần đến đến lều cỏ mời Gia Cát Lượng xuất sơn. Câu chuyện của Nguyễn Thiếp và vua Quang Trung nước Việt cũng đầy hào khí như thế vậy.

Nguyệt Hà

[0 ♥] ( 15/01/2017, 22:44 )

view: 98share






/postby: khongkhong /view: 76 /cmt: 0 /
Bài Viết Hay   Văn Hóa Nhân Loại
/postby: khongkhong /view: 205 /cmt: 0 /
Bài Viết Hay   Văn Hóa Nhân Loại
/postby: khongkhong /view: 45 /cmt: 0 /
Bài Viết Hay   Văn Hóa Nhân Loại
/postby: khongkhong /view: 59 /cmt: 0 /
Bài Viết Hay   Văn Hóa Nhân Loại
/postby: khongkhong /view: 56 /cmt: 0 /
Bài Viết Hay   Văn Hóa Nhân Loại
/postby: khongkhong /view: 63 /cmt: 0 /
Bài Viết Hay   Văn Hóa Nhân Loại
/postby: khongkhong /view: 85 /cmt: 0 /
Bài Viết Hay   Văn Hóa Nhân Loại
/postby: khongkhong /view: 66 /cmt: 0 /
Bài Viết Hay   Văn Hóa Nhân Loại








vui long dang nhap de comment





https://khongkhong.com/    ™
tổng hợp thông tin hay, ý nghĩa, giá trị,.... và chia sẻ cho cộng đồng
|url:
|processed time: 0.0712s |memory using: 678kB |memory start: 299kB
|sql query time: 0.0566s |mysql queries: 10| loading time: s